Na een ontspannende etappe op de rivier met aan beide oevers uitgestrekte rijstvlaktes, houdt onze motorboot halt aan de Vietnamees/Cambodjaanse grens. We vervullen er geduldig de grensformaliteiten. Als we Cambodja binnenvaren, getuigen de kleurrijke tempels op beide oevers van de invloed van het Theravada boeddhisme. Talrijke zeboe's en statige suikerpalmen accentueren het pittoreske Cambodjaanse platteland. Tegen de middag zien we Phnom Penh, de Cambodjaanse hoofdstad, opdui-ken.
Wie een beter begrip wil krijgen van het afschuwelijke schrikbewind tussen 1975 en begin 1979 en van de angst voor een terugkeer van de Rode Khmer, moet de twee monumenten voor de slachtoffers van het Pol Potregime bezoeken: De Tuol Sleng gevangenis en de site van de Killing Fields.

We bezoeken de Tuol Sleng-gevangenis, omgebouwd tot een museum over het bloedige testament van de Rode Khmer. We worden er geconfronteerd met duizenden foto's van slachtoffers, zowel Cambodjanen als buitenlanders, die hier de dood vonden in de ergste genocide sinds de tweede wereldoorlog. Het Tuol-Sleng Genocide Museum staat in een drukke wijk. Tussen 1975 en 1979 was de Tuol Slengschool een gevangenis van de Nationale Veiligheidsdienst. De methoden van marteling, intimidatie en moord deden denken aan de praktijken in de vernietigingskampen van de nazi's. De gevangenen, mannen, vrouwen en kinderen, onder wie buitenlanders, werden beroofd van hun bezittingen, waarvan een deel is teruggevonden en nu wordt tentoongesteld. Ze werden geregistreerd en met een in hun borst gebrand nummer gefotografeerd. Veel van de foto's getuigen van de angst en de kwellingen van de slachtoffers.
De gevangeniscellen en martelwerktuigen zijn bewaard gebleven. Uit lijsten van gevangenen uit 1977 blijkt dat hier dagelijks 100 mensen werden binnengebracht. In de laatste fase werden ook de folteraars uit de rijen van de Rode Khmer zelf vermoord. Het Vietnamese leger trof er in 1979 slechts zeven overlevenden aan. Veertien mensen werden nog in de laatste minuten doodgemarteld. Zij zijn bijgezet in de graven op het terrein van de school.

In Choeng Ek, de site van de beruchte 'killing fields', zien we vervolgens de trieste en macabere gevolgen van het repressieve regime van Pol Pot. Het vernietigingskamp ongeveer 15 km ten zuidwesten van de stad, ligt in het verlengde van de Samdach-Monirethboulevard. Door de gelijknamige Amerikaanse film werd het bekend als Killing Fields. Minstens 17.000 mensen, van wie velen in de Tuol Slenggevangenis hadden gezeten, werden er, om munitie uit te sparen, met knuppels en geweerkolven doodgeslagen. Hun lichamen werden in 129 massa- graven geworpen, waarvan er 43 zijn geopend. De stoffelijke resten, gesorteerd naar schedels en beenderen van armen en benen, waren tot 1988 in eenvoudige houten schappen tussen de open en de nog gesloten graven bijgezet. Dit eenvoudige gedenkteken was nog aangrijpender dan de huidige glazen toren in de vorm van een herdenkingsstoepa, waarin ze nu zijn ondergebracht. Men overweegt nu de beenderen bij te zetten. Op 9 mei, de Dag van de Volkerenmoord, houdt men herdenkingsdiensten in Choeng Ek.

(Klik op eender welke foto en je komt terecht in een fotoshow die de foto's van deze pagina weergeeft)

All pictures on this page are copyrighted.